МАШИНАЛЫҚ ОҚУ ӘДІСТЕРІН ПАЙДАЛАНУ АРҚЫЛЫ АВИАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДЕГІ КИБЕР ҚАУІПТЕРДІ АНЫҚТАУ
Аңдатпа: Зерттеудің мақсаты авиациялық байланыс және навигациялық жүйелердегі киберқауіптерді анықтау үшін машиналық оқыту үлгілерін әзірлеу және бағалау болып табылады. Қазіргі заманғы авиациялық инфрақұрылымдар, соның ішінде ADS-B және ACARS хаттамалары, GPS спуфинг, DoS және жалған хабарлама инъекциясы сияқты шабуылдарға осал. Зерттеу 50 000 жазбадан тұратын біріктірілген деректер жиынтығын пайдаланады, оның 30% шабуылдарды модельдейді және 70% жүйенің […]
БҮКТЕЛГЕН НЕЙРОНДЫҚ ЖЕЛІЛЕРДІ ҚОЛДАНА ОТЫРЫП, ТУРБИНАЛАРДАҒЫ ТУРБУЛЕНТТІ ТОКТЫ МОДЕЛЬДЕУ
Аңдатпа. Турбиналық жұмыс каналдарындағы турбулентті ағындарды дәл және жылдам бағалау, әсіресе турбомашиналардың тиімділігі мен сенімділігіне қойылатын жоғары талаптар жағдайында есептеу газы мен гидродинамикасының негізгі міндеттерінің бірі болып қала береді. Рейнольдс теңдеуіне негізделген модельдеу (RANS) немесе үлкен құйынды модельдеу (LES) сияқты дәстүрлі тәсілдер қолайлы дәлдікті қамтамасыз етсе де, есептеу үшін қымбат және уақытты қажет етеді. Бұл […]
ОБЪЕКТІ ТАНУ ЖӘНЕ ДЕРЕКТЕРДІ ТИІМДІ БЕРУ ҮШІН МАШИНАЛЫҚ ОҚУ ЖҮЙЕЛЕРІН ҰШҚЫШСЫЗ ҰШУ АППАРАТТАРЫНЫҢ АҚПАРАТТЫҚ-КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ПЛАТФОРМАЛАРЫНА ИНТЕГРАЦИЯЛАУ
Аңдатпа. Ұшқышсыз ұшатын аппараттарды (ҰҰА) пайдалана отырып объектілерді тану үшін ақпараттық жүйелерге машиналық оқыту жүйелерін интеграциялау өмірдің көптеген салаларында, соның ішінде ауыл шаруашылығында, әскери операцияларда және қоршаған ортаны бақылауда қолданылуы мүмкін.Бұл жұмыстың мақсаты – қалдықтардың әртүрлі түрлерін анықтау арқылы адам еңбегін жеңілдету және қоршаған ортаны қорғауды ынталандыру үшін ұшқышсыз ұшу аппараттарының көмегімен объектілерді тану үшін […]
ЫҚШАМДЫ АДАПТИВТІ ТІСТІ ДОҢҒАЛАҚ ВАРИАТОРЫНЫҢ МОДЕЛІН ӘЗІРЛЕУ
Аңдатпа. Бұл мақалада ғарыштық техника мен жоғары технологиялық жүйелерде қолдануға арналған ықшамды адаптивті тісті доңғалақ вариаторының моделі ұсынылады. Ғарыштық аппараттардың массасын азайту, тиімділігін арттыру және сенімділігін қамтамасыз ету қазіргі заманғы техника мен ғылымдағы өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Осыған байланысты, тісті доңғалақ вариаторлары, әсіресе адаптивті түрлері, қозғалысты тиімді басқару және жүйеге бейімделу қасиеттері арқылы ерекше […]
АЭРОҒАРЫШТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДА КӨМІРТЕКТІ НАНОМАТЕРИАЛДАРДЫ ҚОЛДАНУ
Аңдатпа. Графен өзінің бірегей физика-химиялық қасиеттеріне байланысты ғылым мен техниканың әртүрлі салаларында кеңінен қолданылады. Бұл мақалада графеннің аэрокосмикалық технологияларда қолданылуы, оның ішінде жеңіл әрі берік материалдар жасау, жылу таратқыш жабындар, күн панельдерінде, ғарыштық аппараттардың электронды құрылғыларында және радиациядан қорғайтын жүйелерде қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. Жүргізілген кеңейтілген талдау графенді наноматериалдарды интеграциялау конструкциялардың сипаттамаларын айтарлықтай жақсартуға, сенімділігін арттыруға […]
МИНАЛАРДЫ ІЗДЕУ ЖӘНЕ ЗАРАРСЫЗДАНДЫРУ ҮШІН РОБОТТАНДЫРЫЛҒАН КЕШЕНДЕРДІ ҚҰРУ БОЙЫНША ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕНІ ШОЛУ
Аңдатпа. Қазіргі заманғы қарулы қақтығыстар мен олардың салдары әлем бойынша миналанған аумақтардың едәуір артуына алып келді. Бұл бейбіт тұрғындардың өміріне қауіп төндіріп, зардап шеккен өңірлерді қалпына келтіруді қиындатады. Осы мақалада миналарды іздеу және залалсыздандыру үшін роботтандырылған кешендерді әзірлеу және қолдану бойынша әлемдік тәжірибе қарастырылады.Қазіргі заманғы технологиялар, соның ішінде жасанды интеллект, көпсенсорлы жүйелер, ұшқышсыз ұшу аппараттары […]
ҰШҚЫШСЫЗ ҰШУ АППАРАТТАРЫНЫҢ ГЕТЕРОГЕНДІ ТОБЫ ҮШІН АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫНЫҢ ҰШУ МАРШРУТТАРЫН ЖОСПАРЛАУ
Аңдатпа. Жұмыста дәл егіншілік мәселелерін шешу үшін кедергілері бар ауыл шаруашылығы алқаптарының ұшу маршруттарын жоспарлау алгоритмі ұсынылған. Алгоритмді өңдеу тапсырмаларында да, өрістерді бақылау тапсырмаларында да қолдануға болады. Қарапайым зигзагпен (Zamboni) және периметрлік кедергілерді қарапайым айналып өтумен шектелетін классикалық әдістерден айырмашылығы, бұл алгоритм әр түрлі ұшқышсыз ұшу аппараттарының паркінің (әр түрлі типтегі, диапазондағы, құнның, жылдамдықтың) және […]
ЦИФРЛІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ПАЙДАЛАНАТЫН ЛОГИСТИКАДА ТӘУЕКЕЛДЕРДІ БАСҚАРУ ПРОЦЕСТЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ
Аңдатпа. Жаһандық жеткізу тізбегіндегі үзілістер дәуірінде логистикалық тәуекелдерді басқару процестерін оңтайландыру операциялық тұрақтылық пен шешім қабылдау тиімділігін арттыру үшін өте маңызды. Бұл құжат логистикадағы тәуекелдерді анықтау, бағалау және азайту үшін сандық технологияларды, атап айтқанда болжамдық аналитиканы, сандық егіздерді және AI негізіндегі тәуекелді бағалау модельдерін енгізуді зерттейді. Цифрлық технологияларды енгізудің сандық әсерін көрсету үшін Орталық Азияда […]
БИЗНЕС-СТРАТЕГИЯ – КӘСІПОРЫНДА ЛОГИСТИКАЛЫҚЖҮЙЕНІ ҚҰРУ НЕГІЗІ
Аңдатпа. Кәсіпорындардың экономикалық белсенділігінің дамуы жағдайында стратегияны дұрыс таңдап, нарықтағы өз орнын анықтау өте маңызды. Әрбір кәсіпорынның бірінші кезектегі міндеттерінің бірі — шығындарды азайту. Тиісті түрде әзірленген логистикалық стратегия тауарлық-материалдық қорларды, тасымалдау шығындарын азайтуға және жеткізушілермен, дистрибьюторлармен және соңғы тұтынушылармен қарым-қатынасты жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде кәсіпорындардың жұмыс істеуіне және нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз […]
АЛМАТЫ БӨЛІМШЕСІНІҢ ӨТКІЗУ ҚАБІЛЕТІН АРТТЫРУ: «БІР БЕЛДЕУ — БІР ЖОЛ» СТРАТЕГИЯЛЫҚ ҮЛЕСІ
Аңдатпа. ҚХР төрағасы Си цзиньпин 2013 жылдың қыркүйегінде оңтүстік-Шығыс Азия, Африка, Таяу Шығыс және Еуропа елдеріне тауарларды жылдам және үнемді жеткізуді қамтамасыз ету үшін құрлық пен теңіз сауда жолдарын біріктіруді ұсынып, «Бір Белдеу, бір Жол» бастамасын көтерді. Осы бастама аясында екі жобаны — бірнеше экономикалық дәліздерді қамтитын Жібек жолының экономикалық белдеуін және 21 ғасырдағы Теңіз […]
RASPBERRY PI ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ НҮКТЕЛІК СУАРУДЫ БАСҚАРУДЫҢ РОБОТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҮЙЕСІ
Аңдатпа. Бұл мақалада өсімдіктерді нүктелік суарудың автоматтандырылған жүйесін жасау процесі қарастырылады, оның ішінде компьютерлік көру және робототехникалық жүйелерді қолдану мәселелері зерттеледі. Қазіргі таңда ең алдыңғы қатарлы жүйелердің бірі – Raspberry Pi 4 шағын-компьютері мен веб-камера арқылы жұмыс істейтін FPV-агророботтар. Бұл жүйе өсімдіктің тамырына дәл суару үшін визуалды деректерді нақты уақытта бақылауға және талдауға мүмкіндік береді. […]
ТІЛДЕР АРАСЫНДАҒЫ АУДАРМА САПАСЫН АРТТЫРУ: АҒЫЛШЫН-ҚАЗАҚ ТІЛДЕРІНДЕГІ ЖЕТІСТІКТЕР МЕН МҮМКІНДІКТЕР
Аңдатпа. Машиналық аударма – қазіргі таңда қарқынды дамып келе жатқан және кеңінен қолданылатын заманауи технологиялық салалардың бірі. Әлемдік жаһандану үдерісі мен көптілді коммуникация қажеттілігі бұл саланың маңыздылығын айтарлықтай арттыра түсті. Түрлі мемлекеттер мен мәдениеттер арасындағы ақпарат алмасу мен өзара түсіністікті жеңілдету мақсатында машиналық аударма құралдары кең көлемде қолданылуда. Атап айтқанда, Google Translate және Яндекс Аудармашы […]