Аңдатпа. Бұл мақалада өлшеу белгісіздігін бағалаудың GUM (Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement) және Монте-Карло әдістерінің салыстырмалы талдауы 0-ден 120 °C-қа дейінгі өлшеу диапазоны және дәлдік сыныбы 2.5 бар ТБП 63-1 биметалл термометрін калибрлеу мысалында ұсынылған. Зерттеу белгісіздіктің негізгі факторларын, соның ішінде стохастикалық және жүйелік қателіктерді анықтауға және сандық талдауға бағытталған. GUM әдісін қолдану көптеген процедураларды орындау үшін жоғары математикалық білімді талап етеді, ал Монте-Карло әдісі әртүрлі зертханалық зерттеулерге балама бола алады. Өлшенген температураны сипаттау үшін математикалық модель енгізілді, ол ​ түрінде ұсынылған, мұнда әрбір компонент жалпы белгісіздікке өз үлесін қосады: ​ – термометр көрсеткіштері, ​ – калибратордың түзетуі, ал ​ – бөліну бағасының жартысы. Талдау процесіне кездейсоқ тербелістерді бағалау үшін өлшемдер сериясынан A типті стандартты белгісіздікті есептеу, ал жүйелі көздер үшін B типті стандартты белгісіздіктер біркелкі және тікбұрышты қателіктер таралуын болжау арқылы бағаланады. Өлшеулердің жалпы стандартты белгісіздігі қамту коэффициенті k=2 және сенімділік деңгейі 0.95 болатын кеңейтілген белгісіздікті алу үшін біріктірілген. Монте-Карло әдісін қолдана отырып, статистикалық маңыздылыққа қол жеткізу үшін 1,000,000 симуляция жасалды. Талдау нәтижелері барлық есептелген белгісіздіктерді ескеретін соңғы түзетілген температура мәні ретінде ұсынылды. Зерттеудің негізгі мақсаты – бұл өлшеу жабдығы үшін қай әдістің тиімдірек екенін анықтау және функционалдық тәуелділіктерге негізделген белгісіздіктерді бағалау үшін Microsoft Excel (немесе ұқсас кестелік бағдарламалық қамтамасыз етуді) пайдаланудың қарапайымдылығын көрсету.

Түйін сөздер: Монте-Карло әдісі, GUM, биметалл термометр, белгісіздік, қате, Microsoft Excel.