Аңдатпа. Шағын ғарыш аппараттары, әсіресе CubeSat тәрізді наноспутниктер, шектеулі өлшемдері мен қуат көздерінің аздығына байланысты энергия балансын сақтау мәселесіне жиі тап болады. Мұндай аппараттардың негізгі артықшылығы – олардың салыстырмалы түрде төмен құны, жылдам әзірленуі және ғылыми зерттеулер мен технологиялық сынақтарды жүзеге асыруға қолайлы болуы. Алайда олардың шағын көлемі мен массасы энергиямен қамтамасыз ету жүйесіне қатаң шектеулер қояды. Осыған байланысты энергияны тиімді пайдалану шағын спутниктерді жобалау мен пайдалану кезінде негізгі инженерлік міндеттердің бірі болып саналады. Бұл мақалада төменгі Жер орбитасында қызмет ететін шағын спутниктердің пайдалы жүктемесі мен борттық басқару кешенінің энергия тұтынуын төмендету бойынша заманауи тәсілдер талданады. Алдымен шағын ғарыш аппараттарының құрылымдық ерекшеліктері, олардың негізгі жүйелері және энергетикалық балансы қарастырылады. Сонымен қатар энергия тұтыну құрылымына әсер ететін негізгі факторлар, соның ішінде орбиталық жағдайлар, күн панельдерінің тиімділігі және аккумуляторлық жүйелердің сипаттамалары талданады.
Одан кейін пайдалы жүктемелердің, мысалы, оптикалық камералардың, радиобайланыс модульдерінің және түрлі ғылыми сенсорлардың энергиясын үнемдеу әдістері сипатталады. Бұл әдістерге деректерді өңдеудің тиімді алгоритмдерін қолдану, құрылғыларды кезеңдік белсендіру, төмен қуатты режимдерді пайдалану және энергия үнемдейтін электрондық компоненттерді енгізу жатады.
Сондай-ақ борттық басқару жүйелерінің энергия тиімді архитектуралары, микроконтроллерлер мен арнайы процессорларды қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. Энергиямен қамтамасыз ету жүйелеріндегі соңғы технологиялық жаңалықтар, интеллектуалды энергия басқару алгоритмдері және қуатты динамикалық бөлу тәсілдері талқыланады. Нақты CubeSat жобаларының деректеріне сүйене отырып, энергияны оңтайландырудың тәжірибелік мысалдары келтіріледі. Сонымен қатар салыстырмалы кестелер арқылы әртүрлі техникалық шешімдердің сипаттамалары талданып, болашақта шағын спутниктердің энергия тиімділігін арттыру бағыттары бойынша ұсыныстар жасалады.

Түйін сөздер: шағын ғарыш аппараттары, CubeSat, энергия тұтынуын оңтайландыру, пайдалы жүктеме, борттық басқару жүйесі, электр қуат жүйесі, энергия тиімділігі, төменгі Жер орбитасы.