Аңдатпа. Мақалада Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласында еңбек қауіпсіздігіне қатысты заманауи сын-қатерлер қарастырылады. Олар тасымал көлемінің өсуімен, рейстер санының артуымен және технологиялық үдерістердің күрделенуімен байланысты. Дәстүрлі тәсілдердің бұзушылықтарды бақылауға және оқиғалардың салдарын жоюға бағытталуы шектеулі тиімділікке ие екендігі және өндірістік тәуекелдердің жүйелі алдын алуын қамтамасыз етпейтіні көрсетілген. Цифрландыру мен интеллектуалдандыруға, предиктивті аналитикаға, автоматтандырылған мониторинг құралдарына және тәуекел факторларын талдау үшін бірыңғай деректер базасын құруға негізделген «зияткерлік» еңбек қауіпсіздігін басқару жүйесіне көшу қажеттілігі дәлелденеді. Ұсынылған тұжырымдама еңбек қауіпсіздігін реактивті басқарудан проактивті басқаруға көшуге мүмкіндік береді, бұл жарақаттану деңгейін төмендетуге, кәсіпорындардың сенімді жұмыс істеуін арттыруға және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге жағдай жасайды. «Зияткерлік» еңбек қауіпсіздігі жүйесін енгізу халықаралық стандарттарға сәйкес келетіні, Қазақстан авиация саласының орнықтылығын және бәсекеге қабілеттілігін арттыратыны, сондай-ақ оны технологиялық дамудың жаһандық үрдістеріне және еңбек қарқындылығының өсуіне бейімдейтіні ерекше атап өтіледі.

Түйін сөздер: еңбек қауіпсіздігі, азаматтық авиация, цифрландыру, болжамды талдау, зияткерлік мониторинг, қоғам 5.0.