Аңдатпа. Мақалада миналардан және қолдан жасалған жарылғыш құрылғылардан аумақтарды тазалаудың қауіпсіздігі мен тиімділігін арттыруға бағытталған минадан тазартуға арналған роботты кешендерді әзірлеу мен енгізудің әлемдік тәжірибесіне талдау жасалды. Автономды және қашықтан басқарылатын жүйелерде қолданылатын заманауи технологиялар, соның ішінде сенсорлық кешендер, навигациялық жүйелер, жасанды интеллект элементтері және ұшқышсыз ұшу аппараттарымен интеграция қарастырылады.
Зерттеу әдістемесі қолданыстағы шешімдерді салыстырмалы талдауға, оларды АҚШ, Ресей, Қытай және Еуропалық Одақ мемлекеттері сияқты жетекші елдерде қолдану тәжірибесін зерттеуге, сондай-ақ Жердегі платформаларды, мобильді роботтарды және ұшқышсыз ұшақтарды қоса алғанда, роботтық кешендердің әртүрлі түрлерінің тиімділігін бағалауға негізделген. Жұмыстың практикалық бөлігі аясында минадан тазарту кезінде объектілерді жіктеудің сенімділігін арттыру мақсатында индуктивті және ультрадыбыстық датчиктерді біріктіретін біріктірілген сенсорлық анықтау жүйесінің математикалық моделі жүзеге асырылды. Даму MATLAB Simulink ортасында ұсынылған және отандық роботтық кешендердің құрамына интеллектуалды сенсорлық модульдерді одан әрі зерттеу және енгізу үшін негіз бола алады.
Сондай-ақ мақалада отандық роботтандырылған платформаларды әзірлеуді қоса алғанда, Қазақстандағы озық шешімдерді оқшаулау және бейімдеу перспективалары, өңірдің климаттық және географиялық ерекшеліктерін ескере отырып, шетелдік технологияларды пайдалану мүмкіндігі, сондай-ақ нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру, инфрақұрылымды дамыту және осы жүйелерді тиімді енгізу үшін мамандар даярлау қажеттілігі қарастырылған. Автономды технологиялар, сенсорлық жүйелер және оларды әскери және гуманитарлық салаларға біріктіру саласындағы одан әрі зерттеулердің маңыздылығы атап өтіледі.

Түйін сөздер: минадан тазарту, миналар, роботты кешендер, қолдан жасалған жарылғыш құрылғылар, автономды жүйелер.