Аңдатпа. Әуежайлар авиациялық шығарындылардың айтарлықтай көзі болып табылады, бұл жақын маңдағы тұрғын аудандардағы ауа сапасына кері әсер етеді. Бұл зерттеуде ұшқышсыз ұшу аппараттарына негізделген сандық әуе кеңістігінің түтінін бақылау платформасын әзірлеу және эксперименттік тексеру қарастырылады. Бұл зерттеудің негізгі бағыты — адам денсаулығы мен қоршаған ортаға кері әсер ететін керосинді авиациялық отынның жануы кезінде пайда болатын күйе мен аэрозоль бөлшектерінің концентрациясы. Әзірленген платформа әуе кеңістігінің диэлектрлік қасиеттеріндегі өзгерістерді тіркейтін, оларды сандық жазуға және деректерді беруге қабілетті Arduino және Raspberry Pi микроконтроллерлерімен өңделетін электрлік сигналға айналдыратын сыйымдылықты сенсор қолданылады. 20-100 м биіктікте 3D цилиндрлік траектория бойынша ұшқышсыз ұшу аппараттарының ұшуларымен далалық тәжірибелер жүргізілді. Платформа сонымен қатар Meta-01MP-0.1 түтін өлшегішімен калибрленді. Сенсордың шығыс кернеуінің түтін коэффициентіне қатысты графикалық калибрлеу қисығы құрылды және нәтижелер корреляциялық және регрессиялық талдаудың математикалық тәсілін қолдана отырып өңделді. Аэрозоль бөлшектері мен газ ластаушы заттардың таралуын визуализациялау үшін Python тіліндегі 3D модель және Plotly кітапханасы жасалды. Өлшенген деректер ұсынылған платформаның ауаны бақылау және түтін деңгейін нақты уақыт режимінде болжамды бағалау үшін тиімділігін растайды, бұл оны әуежай аймақтарында және басқа да урбандалған аудандарда қоршаған ортаны бақылау жүйелерінде қолдануға жарамды етеді.

Түйін сөздер: ауаның ластануы, сандық платформа, түтін, 3D ауаны тарату моделі, ҰҰА, қоршаған ортаға әсерді бағалау, қоршаған ортаны бақылау.