Аңдатпа. Бұл жұмыста күрделі жер бедері бар аудандарда – таулы және тау бөктеріндегі аймақтарда – әуе қозғалысын басқару жүйелеріндегі дәстүрлі деректерді өңдеу әдістері көбінесе жеткілікті дәлдікке ие емес екенін, бұл әуе көлігінің қауіпсіздігі мен тиімділігі деңгейінің төмендеуіне әкелуі мүмкін екенін ескере отырып, таулы және тау бөктеріндегі аудандардағы күрделі шу жағдайында деректерді өңдеу дәлдігін арттыру әдістерін әзірлеу ұсынылады. Жер бедерінің ерекшеліктері мен техникалық шектеулерді ескере отырып, таулы және тау бөктеріндегі жағдайларда жұмыс істейтін деректерді өңдеу дәлдігінің төмендеуіне әсер ететін негізгі факторлар, соның ішінде метеорологиялық, радиотехникалық, топографиялық және антропогендік кедергілер анықталды. Сонымен қатар, кедергі жүктемелері кезінде деректерді өңдеу дәлдігін бағалау критерийлері, сондай-ақ ақпарат ағындарының бұрмалану дәрежесіне байланысты жүйенің сенімділік параметрлері енгізілді және күрделі жағдайларда әуе қозғалысының қауіпсіздігі мен тиімділігін арттыруды қамтамасыз ететін жаңа нәтижелер алынды.
Түйін сөздер: таулы аймақтар, кедергі, навигация, жүйе, жер бедері, шу.