Аңдатпа. Экономиканың цифрландырылуы және логистикалық процестердің тиімділігіне қойылатын талаптардың артуымен көлік ағындарын оңтайландыру және ресурстарды бөлу әдістерінің маңыздылығы артып келеді. Мұндай мәселелерді шешудің бір негізгі құралы — жеткізушілер мен тұтынушылар арасындағы тасымалдаудың жалпы құнын азайтатын сызықтық бағдарламалау көлік моделі. Бастапқы мүмкін базалық жоспарды қалыптастыру көлік мәселесін шешу кезінде ерекше маңызды, себебі бастапқы шешімнің сапасы кейінгі оңтайландыру жылдамдығына және есептеу шығындарына тікелей әсер етеді. Бұл мақалада логистикалық жүйелерде және цифрлық жеткізу тізбектерінде қолданылатын көлік мәселесі үшін бастапқы базалық жоспарды құру әдістерінің салыстырмалы талдауы берілген. Зерттеудің өзектілігі өсіп келе жатқан логистикалық желілер жағдайында көлік шығындарын азайту және оңтайландыру алгоритмдерінің есептеу тиімділігін арттыру қажеттілігінен туындайды. Бұл мақалада солтүстік-батыс бұрышы, минималды құны, Фогель жуықтауы және қос артықшылық әдістері қарастырылады. Әдістер бастапқы жоспар құны, кейінгі оңтайландыру итерацияларының саны, есептеу күрделілігі және оңтайлы шешімге жуықтау дәрежесі сияқты критерийлерді қолдана отырып, есептеу эксперименттері арқылы бағаланды.Бастапқы базалық жоспардың сапасы көлік мәселесін шешудің тиімділігіне айтарлықтай әсер ететіні анықталды. Фогель жуықтау әдісі ең тұрақты нәтижелерді көрсетті, оңтайлы шешімнен минималды ауытқуды және басқа тәсілдермен салыстырғанда оңтайландыру итерацияларының санын азайтуды қамтамасыз етті.Бұл зерттеудің ғылыми жаңалығы логистикалық процестерді цифрландыру аясында сандық өнімділік критерийлерінің жиынтығын қолдана отырып, бастапқы базалық жоспарды құру әдістерін кешенді салыстырмалы бағалауда жатыр. Нәтижелердің практикалық маңыздылығы зерттеу нәтижелерін сандық шешімді қолдау жүйелерін әзірлеуде, көлік жоспарлауды автоматтандыруда және логистикалық шығындарды оңтайландыруда қолдану мүмкіндігінде жатыр.
Түйін сөздер: көлік мәселесі, бастапқы базалық жоспар, көлік логистикасы, Фогель әдісі, көлікті оңтайландыру, сызықтық бағдарламалау, көлік шығындары, логистиканы цифрландыру.