СЫРТҚЫ ЖАРЫҚ ЖАБДЫҚТАРЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА АВИАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕРГЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУДІҢ БОЛЖАМДЫ МОДЕЛІНІҢ СТАТИСТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕСІ ЖӘНЕ ВАЛИДАЦИЯСЫ

Авторлар: Каипбек Г., Савостин А., Кошеков К., Савостина Г.
ҒТАХА 28.17.19, 81.83.20

Аңдатпа. Мақала нақты пайдалану деректерін статистикалық талдау негізінде авиациялық техникаға техникалық қызмет көрсетудің болжамды моделін құру әдістемесін әзірлеуге және валидациялауға арналған. Модельдік объект ретінде оқиғалардың жоғары жиілігімен және ұшулардың жүйелілігіне сыни әсерімен сипатталатын «сыртқы жарық жабдығы» (External lights) істен шығу санаты таңдалды. Зерттеу жеті жыл ішінде тоғыз әуе кемесіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу туралы 13204 жазбалар жиынтығына негізделген. Жұмыстың әдіснамалық жаңалығы-деректерді алдын-ала өңдеу процедурасын негіздеу. Әуе кемелерінің ұзақ тұруына байланысты қалыптан тыс аралықтарды цензуралау үшін 0,95 квантиль бойынша сүзу қолданылды. Негізгі нәтиже-сәтсіздік ағынын сипаттау үшін экспоненциалды үлестіруді таңдаудың статистикалық негіздемесі. Вейбуллдың екі параметрлі таралуымен салыстырмалы талдау (Акаике ақпараттық критерийі мен Колмогоров-Смирновтың сынағы негізінде) модельдің күрделенуімен дәлдіктің айтарлықтай өсуінің жоқтығын көрсетті (β формасының параметрі 1,04). Соңғы нәтиже-сәтсіздік тәуекелдерін сандық бағалауға мүмкіндік беретін құрылған ықтималдық моделі. Жұмыстың практикалық маңыздылығы инженерлік қызметтер үшін түсіндірілетін құралды құру болып табылады, ол машиналық оқыту модельдерінен айырмашылығы шешім қабылдаудың ашықтығын және қойма қорларын оңтайландыруды қамтамасыз етеді.

Түйін сөздер: болжамды техникалық қызмет көрсету, сенімділік теориясы, сәтсіздіктерді талдау, экспоненциалды үлестіру, уақыт қатарлары, болжамды модель.