БЕЙНЕЛЕРДЕГІ ШУЛАРДЫ БАСУ ӘДІСТЕРІ: ҚАЛДЫҚТАРДЫ СҰРЫПТАУДЫҢ АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҮЙЕЛЕРІНДЕ НЫСАНДАРДЫ ТАНУ ДӘЛДІГІН АРТТЫРУ
Аңдатпа. Нысандарды автоматтандырылған тану жүйелері өнеркәсіпте, робототехникада және экологиялық мониторингте кеңінен қолданылады, ал қалдықтарды сұрыптаудың интеллектуалды жүйелері аталған салалардың ішіндегі ең өзекті бағыттардың бірі болып табылады. Дегенмен, кескіндерді алдын ала өңдеу сапасы, әсіресе шуды басу кезеңі, тану дәлдігіне тікелей әсер ететіндігіне қарамастан, әдебиетте қалдықтарды сұрыптау контекстіндегі әр түрлі шудан азайту әдістерінің жүйелі салыстырмалы талдауы жеткіліксіз […]
МОБИЛЬДІ РОБОТТАНДЫРЫЛҒАН ПЛАТФОРМАНЫҢ ҚАУІПСІЗ НАВИГАЦИЯСЫН КӨПСЕНСОРЛЫ АҚПАРАТ НЕГІЗІНДЕ ЖЕТІЛДІРУ
Аңдатпа. Бұл жұмыста көпсенсорлы ақпаратты біріктіру негізінде мобильді роботтандырылған платформаның қауіпсіз автономды навигациясын жетілдіру әдісі ұсынылған. Зерттеудің мақсаты LiDAR, RGB камера, инерциялық өлшеу модулі (IMU) және доңғалақ энкодерлерінен алынған мәліметтерді біріктіру арқылы роботтың орналасуын сенімді бағалау және кедергілерді ескере отырып қауіпсіз қозғалыс траекториясын қалыптастыру болып табылады. Ұсынылған әдісте мобильді платформаның динамикалық моделі, көпсенсорлы ақпаратты біріктіру […]
ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ НЕГІЗІНДЕГІ МАНСАПТЫҚ ҰСЫНЫМ ЖҮЙЕЛЕРІНІҢ ӨНІМДІЛІГІ: ЖҮЙЕЛІ ШОЛУ
Аңдатпа. Еңбек нарығының жылдам өзгеруі және білім беру деректерінің қолжетімділігінің артуы жағдайында жасанды интеллект (ЖИ) негізіндегі мансаптық ұсыным жүйелерін әзірлеу өзекті бағыттардың біріне айналды. Алайда деректер түрлері мен алгоритмдерді таңдау ерекшеліктерінің модельдердің болжамдық дәлдігі мен есептеу тиімділігіне әсері жеткілікті деңгейде жүйеленбеген. Осы зерттеудің мақсаты – ЖИ негізіндегі мансаптық ұсыным жүйелеріне арналған заманауи зерттеулерді жүйелеу және […]
БОЛАШАҚ ҰШАҚ КЕМЕСІНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ МАМАНДАРЫНЫҢ ТЕХНИКАЛЫҚ АҒЫЛШЫН ТІЛІ ДАҒДЫЛАРЫН БЛОКЧЕЙН ТЕХНОЛОГИЯСЫН ҚОЛДАНЫП ТЕКСЕРУ
Аңдатпа. Бұл зерттеу авиациялық техникалық мамандардың тілдік дайындығында блокчейн негізіндегі тексеруді енгізу әлеуетін зерттеуге бағытталған. Зерттеу мақсаты — тілдік дайындықтағы студенттердің жұмысын бағалау үшін мөлдір, сенімді және кәсіби түрде тексерілген құралды табу. Зерттеу әдістемесінде кіріспе және қорытынды тестілеуден өткен бақылау және эксперименттік топтарды салыстыратын квазиэксперименттік тәсіл қолданылды. Бұл тәсіл шеңберінде жеке компоненттердің нәтижелерін, оқудағы табыстылықты, […]
ЖЫЛДАМДЫҚ ШЕКТЕРІНЕН ТЫС: FAST ON APPROACH ӘКЕЛЕТІН ЭНЕРГИЯНЫ БАСҚАРУДЫҢ ДЕГРАДАЦИЯСЫ
Аңдатпа. Тұрақтандырылмаған қонуға кірісулер коммерциялық авиациядағы ең тұрақты қауіп факторларының бірі болып қала береді және ұзын қону мен ұшу-қону жолағынан шығып кету оқиғаларымен тығыз байланысты. Қауіпсіздікті бақылаудың дәстүрлі тәсілдері негізінен тұрақтандырылған қону гейттері шеңберіндегі параметрлердің шекті мәндерден асуын анықтауға сүйенгенімен, мұндай нәтижелерге дейін қалыптасатын энергияны басқару үдерістеріне айтарлықтай аз көңіл бөлінеді. Бұл зерттеуде Boeing 737 […]
НАҚТЫ УАҚЫТ РЕЖИМІНДЕ 3D ТҮТІН МЕН АУА САПАСЫН БАҚЫЛАУҒА АРНАЛҒАН ҰШҚЫШСЫЗ ҰШУ АППАРАТТАРЫНА НЕГІЗДЕЛГЕН САНДЫҚ ПЛАТФОРМА
Аңдатпа. Әуежайлар авиациялық шығарындылардың айтарлықтай көзі болып табылады, бұл жақын маңдағы тұрғын аудандардағы ауа сапасына кері әсер етеді. Бұл зерттеуде ұшқышсыз ұшу аппараттарына негізделген сандық әуе кеңістігінің түтінін бақылау платформасын әзірлеу және эксперименттік тексеру қарастырылады. Бұл зерттеудің негізгі бағыты — адам денсаулығы мен қоршаған ортаға кері әсер ететін керосинді авиациялық отынның жануы кезінде пайда болатын […]
НАНОСПУТНИК ПЕН ЖЕР СТАНЦИЯСЫ АРАСЫНДАҒЫ ТӨМЕН БИІКТІКТЕГІ ТЕЛЕМЕТРИЯ АЛМАСУ АЛГОРИТМІ
Аңдатпа. Қазіргі уақытта Төменгі Жер орбитасы (LEO) наноспутниктер үшін ең танымал орынға айналды. Бірақ бұл орбитаның өз қиындықтары бар: спутник жер станциясының үстінен өте жылдам (сағатына 28 000 км-ден астам жылдамдықпен) ұшып өтеді. Осы қысқа уақыт аралығында — небәрі 10-15 минут ішінде — жиналған барлық маңызды ақпаратты жерге жоғалтпай өткізіп үлгеру керек. Сондықтан наноспутниктердің шектеулі […]
ИКЕМДІ РОБОТТЫҢ КӨМЕГІМЕН АВИАЦИЯЛЫҚ ТЕХНИКА ҮЛГІЛЕРІНЕ ЛАК БОЯУ ЖАБЫНДАРЫН ЖАҒУ ЖӨНІНДЕГІ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ
Аннотация. Мақалада икемді өнеркәсіптік роботты пайдалана отырып, авиациялық техника үлгілеріне лак-бояу жабындарын жағу жөніндегі операциялардың тиімділігін арттыру мәселелері қарастырылады. Зерттеу пәні күрделі геометриялық пішіндегі авиациялық конструкциялардың бетіне лак-бояу материалдарын автоматтандырылған жағудың технологиялық процестері, сондай-ақ роботты кешендерді қолдану есебінен жабын сапасы мен бояу жұмыстарының өнімділігін арттыру әдістері болып табылады.Зерттеудің мақсаты – жұмыс құралының қозғалыс траекториясын оңтайландыру, […]
ТАУЛЫ ЖӘНЕ ТАУ БӨКТЕРІНДЕГІ КҮРДЕЛІ КЕДЕРГІЛЕР ЖАҒДАЙЫНДА ӘУЕ ҚОЗҒАЛЫСЫН БАСҚАРУ ЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ ДЕРЕКТЕРДІ ӨҢДЕУ ДӘЛДІГІН АРТТЫРУ ӘДІСТЕРІ
Аңдатпа. Бұл жұмыста күрделі жер бедері бар аудандарда – таулы және тау бөктеріндегі аймақтарда – әуе қозғалысын басқару жүйелеріндегі дәстүрлі деректерді өңдеу әдістері көбінесе жеткілікті дәлдікке ие емес екенін, бұл әуе көлігінің қауіпсіздігі мен тиімділігі деңгейінің төмендеуіне әкелуі мүмкін екенін ескере отырып, таулы және тау бөктеріндегі аудандардағы күрделі шу жағдайында деректерді өңдеу дәлдігін арттыру әдістерін […]
ЖҮК АҒЫНДАРЫНЫҢ БОЛЖАМЫН ЕСКЕРЕ ОТЫРЫП, АЛМАТЫ ТОРАБЫНЫҢ СТАНЦИЯЛАРЫНДА ҚҰРАМДАРДЫ ҚҰРАСТЫРУДЫҢ ОҢТАЙЛЫ ЖОСПАРЫН ЕСЕПТЕУ ӘДІСТЕМЕСІ
Аңдатпа. Пойыздарды құрастыру жоспарын (ПҚЖ) оңтайландыру есебінен Қазақстан темір жолдарында тасымалдау үрдісінің тиімділігін арттыру транзиттік ағындардың өсуі жағдайында, әсіресе Алматы сияқты негізгі бөлімшелерде аса маңызды міндет болып табылады. Тасымалдауды басқарудың аумақтық орталығында (ТБАО-2) пайдаланылатын ПҚЖ есептеудің дәстүрлі әдістері көбінесе күрделі тармақталған полигондарда вагон ағындарының жаһандық оңтайландырылуын және жоғары транзитін қамтамасыз етпейді. Зерттеудің мақсаты Алматы бөлімшесінің […]
КӨЛІК МӘСЕЛЕСІНЕ АРНАЛҒАН БАСТАПҚЫ БАҒДАРЛАМА ЖОСПАРЫН ҚҰРУ ӘДІСТЕРІНІҢ ЕСЕПТЕУ ТИІМДІЛІГІН САЛЫСТЫРМАЛЫ БАҒАЛАУ
Аңдатпа. Экономиканың цифрландырылуы және логистикалық процестердің тиімділігіне қойылатын талаптардың артуымен көлік ағындарын оңтайландыру және ресурстарды бөлу әдістерінің маңыздылығы артып келеді. Мұндай мәселелерді шешудің бір негізгі құралы — жеткізушілер мен тұтынушылар арасындағы тасымалдаудың жалпы құнын азайтатын сызықтық бағдарламалау көлік моделі. Бастапқы мүмкін базалық жоспарды қалыптастыру көлік мәселесін шешу кезінде ерекше маңызды, себебі бастапқы шешімнің сапасы кейінгі […]
КЕЗДЕЙСОҚ ОРМАН ӘДІСІН ҚОЛДАНА ОТЫРЫП, ТАУ ЖЫНЫСТАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫН ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ТАЛДАУ
Аңдатпа. Зерттеу тау-кен байыту комбинаттарындағы технологиялық циклдерді жаңғыртудың өзекті мәселесін шешуге арналған. Мақалада қазба шикізатын бөлудің бастапқы кезеңін автоматтандыруға баса назар аударылады. Бүгінгі таңда көптеген кәсіпорындарда тау-кен массасының сапасын бақылау визуалды тексеруге негізделген және оны оператор жүзеге асырады. Бұл тәсілмен адам факторы бағалауға субъективтілік әкеледі және қоспаларды бекіту дәлдігін төмендетеді деп саналады. Сондықтан мақалада жедел […]